Huis voor democratie en rechtsstaat

Nederland

Nederland is een koninkrijk, een monarchie. En Nederland heeft een grondwet, een constitutie. Nederland wordt daarom een constitutionele monarchie genoemd.

Een constitutionele monarchie is de aanduiding voor een land waarin het koningschap berust op een constitutie of grondwet, waardoor de macht van de koning(in) beperkt is. In een constitutie of grondwet zijn alle fundamentele regels over de inrichting van de staat en over de verhouding tussen de staat en zijn burgers vastgelegd. In de moderne West-Europese monarchieën als België, Zweden, Denemarken, Spanje en het Verenigd Koninkrijk heeft de koning of koningin als staatshoofd niet veel macht. Ook in Nederland heeft de koning vooral een ceremoniële en symbolische functie. Anders dan in landen als Spanje en Zweden maakt het staatshoofd in Nederland wel deel uit van de regering, maar heeft het geen enkele politieke verantwoordelijkheid. De ministers zijn verantwoordelijk voor alles wat de koning zegt of doet.

Nederland is ook een democratie. En Nederland heeft een parlementair stelsel. Nederland wordt daarom ook wel een parlementaire democratie genoemd.

Een parlementaire democratie wil zeggen dat een land een parlement heeft met rechtstreeks gekozen volksvertegenwoordigers. Via het parlement kan de bevolking invloed uitoefenen op het regeringsbeleid van een land, want in een parlementaire democratie moet een regering het vertrouwen hebben van een meerderheid van de leden van het parlement. En die regering kan dus ook door het parlement worden afgezet als dat vertrouwen er niet meer is. Veel landen in West-Europa hebben een parlementair stelsel.

In dit dossier over Nederland gaan we verder in op de kenmerken van ons parlementaire stelsel: de regering en het kabinet, het parlement, de ambtenaren en het kiesstelsel.

De regering en het kabinet

Volgens de grondwet heeft de regering tot taak om samen met de Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal wetten te maken. De regering sluit daarnaast internationale verdragen, stelt het buitenlandse beleid vast, regelt de defensie en benoemt burgemeesters, commissarissen van de koning en leden van de rechterlijke macht. De in...

Lees meer »

Het parlement

De volksvertegenwoordiging in een democratie noemt men een ‘parlement’. In Nederland heet het parlement de Staten-Generaal. De Staten-Generaal bestaat uit twee kamers: de Tweede Kamer en de Eerste Kamer. Anders dan de naam misschien doet vermoeden heeft de Tweede Kamer meer rechten dan de Eerste Kamer. De beide Kamers zijn...

Lees meer »

Het ambtelijk apparaat

Sinds de vorige eeuw is de staat, de overheid, zich meer en meer met de maatschappij gaan bemoeien. Onder invloed van toenemende en dwingender eisen uit de samenleving moest de overheid steeds meer regelen, voor meer voorzieningen zorgen, meer subsidiëren en (dus) meer belasting heffen. Denk maar wat er allemaal...

Lees meer »

Het kiesstelsel

Nederland heeft een stelsel met evenredige vertegenwoordiging. In een kiesstelsel met evenredige vertegenwoordiging wordt de zetelverdeling bepaald op basis van alle uitgebrachte, geldige stemmen. Om een zetel te winnen moet een partij de kiesdeler halen. De kiesdeler is het totale aantal uitgebrachte stemmen gedeeld door het aantal beschikbare zetels. Ons...

Lees meer »

Links

Meer informatie over bestuur en politiek op landelijk niveau kunt u onder andere vinden via onderstaande links: (de links openen in een nieuw venster) Parlement.com Onafhankelijke informatie over de Nederlandse politiek en over de personen die daarin een rol spelen of hebben gespeeld. De website wordt mogelijk gemaakt door PDC,...

Lees meer »