Huis voor democratie en rechtsstaat

Kiesstelsels in Europa

Vrijwel alle landen in Europa zijn tegenwoordig democratisch. Die landen hebben een aantal kenmerken op grond waarvan we ze democratisch noemen.

Maar de democratie in het ene land ziet er heel anders uit dan de democratie in het andere land. De verschillen blijken bijvoorbeeld uit de manier waarop een staat is ingericht en hoe parlementsverkiezingen in een land worden gehouden. In dit dossier gaan we nader in op de staatsstructuur en de kiesstelsels van een aantal Europese landen (en op die van de Verenigde Staten). De verschillende documenten zijn niet allemaal te lezen op de website, maar kunnen als PDF worden gedownload.

België

België is, anders dan Nederland, een federatie. Juist ook omdat België een land is met verschillende taalgroepen, is de structuur van deze staat veel ingewikkelder dan die van Nederland. De vertegenwoordigende organen van België worden, evenals in Nederland, gekozen op grond van een stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Download het bestand...

Lees meer »

Denemarken

Met Denemarken voelen Nederlanders vaak een zekere verwantschap. Een klein land, met veel koeien in de wei en een vriendelijke bevolking. En als het gaat om een kritische houding ten aanzien van Europa, dan zijn beide landen de laatste jaren ook wat meer naar elkaar toe gekropen. Maar wat weten...

Lees meer »

Duitsland

De Bondsrepubliek Duitsland is, evenals België, een federale staat. Maar tussen beide federaties bestaan grote verschillen, zowel wat betreft de inrichting van de staat als in de wijze waarop verkiezingen plaatsvinden. Download het bestand Duitsland als PDF.

Lees meer »

Estland

In Estland heeft de digitalisering van overheidsdiensten een hoge vlucht genomen. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk om via internet te stemmen. In dit dossier gaan we in op de structuur en het kiesstelsel van een relatief jonge staat aan de Oostzee. Download het bestand hieronder. Kiesstelsel Estland 2019 PDFDownload

Lees meer »

Finland

Finland heeft, evenals Frankrijk, een rechtstreeks door de bevolking gekozen president. Maar anders dan Frankrijk kent Finland een parlementair stelsel, waarin de president weinig macht heeft. Download het bestand Finland als PDF.

Lees meer »

Frankrijk

Van de West-Europese landen is Frankrijk het enige land met een semi-presidentieel stelsel. Dat betekent dat de Franse president over betrekkelijk veel macht beschikt. In dat opzicht verschilt de positie van het Franse staatshoofd dus aanzienlijk van die van zijn West-Europese collega’s. In dit dossier wordt aandacht besteed aan de...

Lees meer »

Ierland

Ierland heeft een voor Europese begrippen heel bijzonder kiesstelsel, namelijk evenredige vertegenwoordiging op basis van de zogeheten single transferable vote, waarbij de kiezer op verschillende kandidaten kan stemmen. Op nationaal niveau heeft alleen Malta nog een dergelijk stelsel. In dit dossier komen de staatsstructuur en het kiesstelsel van Ierland aan...

Lees meer »

Italië

Al decennia lang is het Italiaanse partijpolitieke landschap volop in beweging. Ook het kiesstelsel is deze eeuw al drie keer veranderd. In dit dossier richten we de blik op het staatkundige en politieke bestel van Italië. Download het bestand Italië als PDF.

Lees meer »

Nederland

Nederland heeft een stelsel met evenredige vertegenwoordiging. In een kiesstelsel met evenredige vertegenwoordiging wordt de zetelverdeling bepaald op basis van alle uitgebrachte, geldige stemmen. Om een zetel te winnen moet een partij de kiesdeler halen. De kiesdeler is het totale aantal uitgebrachte stemmen gedeeld door het aantal beschikbare zetels. Ons...

Lees meer »

Oostenrijk

Oostenrijk is een van de vele landen in Europa waar verkiezingen plaatsvinden volgens het systeem van evenredige vertegenwoordiging. Toch heeft Oostenrijk weer bepaalde kenmerken die afwijken van die van andere landen, vooral als het gaat om de vorming van de uitvoerende macht. Download hier het bestand Oostenrijk over de structuur van...

Lees meer »

Polen

Sinds de val van het communisme in 1989 heeft Polen in staatkundig opzicht grootschalige hervormingen doorgevoerd. Ook het kiesstelsel heeft verschillende wijzigingen ondergaan. Er wordt gebruik gemaakt van zowel het meerderheidsstelsel als het stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Download hier het dossier over Polen.

Lees meer »

Spanje

Evenals in België staat in Spanje de verdeling van taken en bevoegdheden tussen de centrale regering enerzijds en de autonome regio’s anderzijds voortdurend op de politieke agenda. Beide landen hebben ook gemeen dat de autonomiestructuur erg ingewikkeld is, hoewel België formeel een federatie is en Spanje niet. Lees meer over...

Lees meer »

Tsjechië

Tsjechië is al weer 25 jaar een zelfstandig land. De onafhankelijkheid was een gevolg van de opsplitsing van Tsjechoslowakije in 1993 in twee staten. Na de val van het communisme in 1989 stonden de Tsjechen (aanvankelijk samen met de Slowaken) voor de opgave om nieuwe democratische structuren op te bouwen....

Lees meer »

Verenigd Koninkrijk

Het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland was tot het einde van de twintigste eeuw een sterk centralistisch bestuurd land. Sindsdien hebben de verschillende gebiedsdelen een vorm van autonomie. In dit dossier wordt ingegaan op de staatsstructuur van en het kiesstelsel in het Verenigd Koninkrijk. Download het bestand Verenigd Koninkrijk...

Lees meer »

Verenigde Staten

In de dossiers besteden we aandacht aan de staatsstructuren en kiesstelsels van Europese landen. Maar vanwege het belang van en de belangstelling voor de Verenigde Staten van Amerika, gaan we ook kort in op de manier waarop Amerika in staatkundig opzicht is gestructureerd en hoe de belangrijkste verkiezingen in dit...

Lees meer »

Zweden

Evenals Nederland en België is Zweden een constitutionele monarchie met een parlementair stelsel. De verkiezingen verlopen er op grond van een stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Toch zijn er belangrijke verschillen tussen genoemde landen. Dit dossier gaat over de staatsstructuur en het kiesstelsel van Zweden. Download het bestand Zweden als PDF.

Lees meer »

Zwitserland

Er is geen land in Europa (zelfs ter wereld) dat zoveel vormen van directe democratie kent als Zwitserland. Het land is ook sterk gedecentraliseerd: de kantons hebben grote bevoegdheden. In dit webdossier kunt u lezen hoe de Zwitserse staat in elkaar zit en welke vormen van representatieve en directe democratie...

Lees meer »

Links

Meer informatie over de kiesstelsels in Europa kunt u onder andere vinden via onderstaande links: (de links openen in een nieuw venster) Kiesstelsels Informatie op Parlement & Politiek. Comparative Study of Electoral Systems (CSES) CSES is a collaborative program of research among election study teams from around the world. Lijphart...

Lees meer »