Terugblik schooljaar 2025/2026

De zomervakantie staat voor de deur, ook bij ProDemos. Op vrijdag 17 juli komt de allerlaatste klas van dit schooljaar het programma Politiek in Vogelvlucht in Den Haag volgen. De Tweede Kamer is dan al met reces, net als de Eerste Kamer. En ook gemeenteraden en Provinciale Staten vergaderen in de zomer een aantal weken niet. Gelukkig gaan alle deuren eind augustus weer open, maar voor het zover is doen we eerst een terugblik.

September 2025

Net als vorig jaar trapten we het nieuwe schooljaar af tijdens een uitvoering van Democracity. Deze keer op 2 september op het gemeentehuis van Tilburg! Groep 7/8 van onderwijscentrum Leijpark gingen in de raadzaal aan de slag met het optuigen van hun ideale stad. Dit schooljaar deden niet alleen zij dat, maar ook 37.932 andere basisschoolleerlingen in ruim 160 gemeenten door heel Nederland. Daarnaast gingen nog eens 13.574 middelbare scholieren aan de slag tijdens Klassenbezoek@Gemeentehuis. Tijdens dit educatieve programma, ook gespeeld in de raadszaal, debatteren leerlingen over de wooncrisis of een plan voor een popfestival. Beide programma’s waren dit jaar in trek, met name rond de gemeenteraadsverkiezingen die dit schooljaar plaatsvonden.

Leerlingen zitten op de stoelen van raadsleden en spelen Democracity in de raadszaal van Tilburg.

Begin september werden ook zoals altijd de nieuwe koffertjes van de Derde Kamer der Staten-Generaal overhandigd aan Eerste en Tweede Kamerleden. De twee leskoffertjes zijn onderdeel van een lesprogramma voor groep 7 en 8, met als thema Prinsjesdag. Onder andere Mei Li Vos, toen nog vicevoorzitter van de Eerste Kamer, nam de koffertjes in ontvangst. Maar liefst 7650 koffertjes zijn verspreid onder scholen door heel Nederland, waarmee 252.450 leerlingen aan de slag konden. En met de Tweede Kamerverkiezing in oktober pakte het uitdelen van de koffertjes, aan het begin van het parlementaire jaar, extra goed uit.

Mei Li Vos neemt de twee leskoffertjes van de Derde Kamer der Staten-Generaal in ontvangst in de Eerste Kamer.

Maar voor het zover was, hadden we eerst nog een drukke Prinsjesdag. Waar we vorig jaar nog een pilot deden met twee schoolklassen, mochten we dit jaar 5 schoolklassen verwelkomen op de tribune langs de route van de Glazen Koets. Dat deden we samen met de Eerste Kamer. De leerlingen speelden een quiz en luisterden naar de Troonrede. Ter afsluiting van de dag namen ze een kijkje bij de Koninklijke Schouwburg waar ze vragen konden stellen aan (toen nog) Eerste Kamerlid Willemijn Aerdts. Eén klas mocht naar de Tweede Kamer om de aanbieding van het koffertje met de Miljoenennota te zien.

Eerste Kamerlid Willemijn Aerdts beantwoordt vragen van leerlingen in de Koninklijke Schouwburg.

Oktober 2025

In de maand oktober steeg de temperatuur bij ProDemos naar het kookpunt, want op 29 oktober vond de Tweede Kamerverkiezing plaats. We gaven 547 Verkiezingsgastlessen op middelbare scholen en mbo-locaties. Op acht mbo’s organiseerden we daarnaast Verkiezingsfestivals samen met de Nationale Jeugdraad. De verkiezingsperiode sloten we af met de uitslag van onze Scholierenverkiezingen. Tijdens deze 31ste editie ontvingen we van 165.798 scholieren en studenten hun stem. Dat is het hoogste aantal uitgebrachte stemmen sinds ProDemos de Scholierenverkiezingen in 1994 organiseert. De jongeren spraken hun voorkeur uit voor PVV, D66 en GroenLinks-PvdA.

Verschillende politici, zoals Lidewij de Vos (FvD) en Marieke Koekkoek (Volt), zijn aanwezig tijdens het uitslagenevenement van de Scholierenverkiezingen.

Voor mbo-docenten Burgerschap organiseerden we in oktober voor de tweede keer regionale docentendagen, deze keer op de stadhuizen van Den Haag, Groningen en Eindhoven. Nikki Sterkenburg gaf op de eerste twee dagen de hoofdlezing over radicalisering en extreemrechts in Nederland. Tijdens de derde werd de hoofdlezing door Marc Schuilenberg verzorgd. Hij sprak over digitale surveillance en controle. De in totaal 89 docenten volgden verder workshops en wisselden ervaringen uit.

De regionale mbo-docentendagen organiseerden we vanuit ons consortium binnen het Expertisepunt Burgerschap.

November 2025

Begin november bracht toenmalig demissionair minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Frank Rijkaart een bezoek aan ProDemos. Hij nam in “vak K” actief deel aan een Kamerdebatsimulatie met twee mbo-klassen. Ook doorliep hij het DemocratieLAB met een vwo-6 klas en beantwoordde al hun vragen.

Demissionair minister van BZK Frank Rijkaart luistert naar een student tijdens een Kamerdebatsimulatie.

In het najaar sloegen we de handen ineen met de VPRO. Waar we in 2022 samenwerkten voor de serie Timmyland, deden we dat deze keer voor de serie Techbitch. In de serie onderzoekt Stephanie hoe machtig techbedrijven zijn en probeert ze zelf techbaas te worden. ProDemos maakte bijpassend lesmateriaal voor leerlingen van groep 7 en 8 en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Over bijvoorbeeld het belang van vrije media in de rechtsstaat, recht op privacy en discriminatie.

Stephanie Louwrier speelt de hoofdrol in de VPRO Jeugd-serie Techbitch.

De Leerkrachtendag, dé landelijke vakconferentie rond burgerschap voor leerkrachten in het basisonderwijs, brachten we deze keer naar Tilburg. Merel van Vroonhoven was de hoofdspreker en zo’n 160 leerkrachten namen deel aan verschillende deelsessies en maakten een rondje over de Informatiemarkt.

Merel van Vroonhoven op het podium van de Leerkrachtendag in Tilburg.

December 2025 & januari 2026

December stond vooral in het teken van bijkomen van alle drukte. In januari liep een redactielid van het vakblad Loopbaan & Burgerschap mee met een uitvoering van het Provinciespel. In de Statenzaal van provincie Noord-Brabant debatteerden studenten van het Koning Willem I College met elkaar over welke voorzieningen in hun provincie een plek moeten krijgen. Dat resulteerde in een mooi artikel. Het Provinciespel wordt op alle provinciehuizen aangeboden en daar maakten dan ook 5247 mbo-studenten en vo-leerlingen dit schooljaar gebruik van.

Spelblokken met daarop verschillende voorzieningen die studenten kunnen kiezen tijdens het Provinciespel.

Februari 2026

Middelbare scholieren en mbo-studenten kunnen via ProDemos niet alleen kennis maken met verschillende politieke bestuurslagen, maar ook met de rechtspraak. Dit schooljaar woonden 24.313 leerlingen en studenten een rechtszaak bij in één van de 10 arrondissementen die Nederland kent. De meeste rechtbanken verzorgen zelf een voorlichting voorafgaand aan de zitting. De voorlichters van de rechtbank in Den Haag, maar ook andere rechtbanken, zochten naar didactische handvatten om hun voorlichting informatief, interactief en enthousiasmerend vorm te geven. ProDemos ontwikkelde daarom een praktische onderwijstool in de vorm van een waaier. Robine de Lange-Tegelaar, president van de rechtbank Den Haag, mocht in februari als allereerste de waaier in ontvangst nemen.

Robine de Lange-Tegelaar (president van de rechtbank Den Haag) en Eric Stokkink (directeur ProDemos) met de voorlichtingswaaier speciaal voor rechtbanken.

Maart 2026

Dit schooljaar was bijzonder, want het telde maar liefst twee verkiezingen! In maart vonden namelijk de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Opnieuw verzorgden we Verkiezingsgastlessen en Verkiezingsfestivals. Maar wat extra leuk was: voor het eerst in lange tijd organiseerden we weer Kinderverkiezingen! In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen brachten 4489 leerlingen van 175 aangemelde basisscholen hun stem uit. In Maarn, op basisschool De Ladder, werd in aanwezigheid van de burgemeester en diverse raadsleden de landelijke uitslag gepresenteerd. Lokale partijen scoorden bij elkaar opgeteld de meeste zetels. De eerste ‘landelijke’ partij in de uitslag was D66 gevolgd door de VVD.

Leerlingen van basisschool De Ladder in Maarn stemmen tijdens de Kinderverkiezingen.

Niet alleen hadden we twee verkiezingen: we hadden ook twee ministers van BZK dit schooljaar! In maart bracht nieuw geïnstalleerde minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties Pieter Heerma een werkbezoek aan ProDemos. ‘Ik ben trots op het belangrijke werk dat ProDemos doet om de democratie en rechtsstaat toegankelijk en begrijpelijk te maken voor iedereen. Want alleen als we weten hoe onze democratie werkt, kunnen we haar ook beschermen en versterken,’ schreef Heerma na zijn bezoek op LinkedIn.

Minister van BZK Pieter Heerma kijkt mee met twee leerlingen in het DemocratieLAB.

ProDemos vervult voor veel (aankomend) docenten en leerkrachten een expertisefunctie op het gebied van democratie en rechtsstaat. Samen met het Landelijk Expertisecentrum Mens- en Maatschappijvakken werkten we daarom aan een nieuwe editie van het Handboek vakdidactiek Maatschappijleer. En zoals altijd vonden de jaarlijkse Docentendag en -avond Maatschappijleer weer plaats in Den Haag. Zo’n 100 docenten verzamelden zich donderdagavond 26 maart in het Museon-Omniversum voor een lezing van Eva Rovers over burger- en schoolberaden. De volgende dag, op de Docentendag, gaf David van Reybrouck de hoofdlezing over het vernieuwen van onze democratische rechtsstaat. Ongeveer 440 docenten luisterden naar zijn verhaal en volgden aanvullend workshops, excursies en andere lezingen.

David van Reybrouck geeft de hoofdlezing op de Docentendag Maatschappijleer.

April 2026

Op vrijdag 10 april 2026 vond de 21e editie van het finaledebat van de Derde Kamer der Staten-Generaal plaats in de plenaire zaal van de Eerste Kamer. En het was een bijzondere editie, want het was naast een finale ook een start! Het debat vormde namelijk de lancering van het gloednieuwe lespakket. Niet alleen is de inhoud en het hele ontwerp onder handen genomen, voortaan bestaat het pakket uit lesmateriaal voor groep 7 en 8 én voor groep 5 en 6. Hiermee zetten we een belangrijke stap in het verbreden van het aanbod voor burgerschapsonderwijs in het basisonderwijs. In het nieuwe lespakket is ‘Kamerlid voor een dag’, zoals het debat officieel heet, opnieuw onderdeel van het materiaal.

Leerlingen nemen deel aan het finaledebat van de Derde Kamer der Staten-Generaal in de Eerste Kamer en worden geholpen door o.a. Senator Rian Vogels.

Ook liep in april een groep vmbo-leerlingen stage in de Tweede Kamer. Deze maatschappelijke stage, die de Tweede Kamer samen met ProDemos aanbiedt, is twee keer per jaar te volgen. Een week lang mochten 23 jongeren praten met Kamerleden, meelopen achter de schermen, debatten bijwonen en werkten ze aan hun eigen debatskills. Ter afsluiting ontvingen ze in de plenaire zaal allemaal een certificaat uit handen van Peter Paans, directeur Informatisering.

Leerlingen die stage liepen bij de Tweede Kamer, mede begeleid door ProDemos, ontvangen hun certificaat in de plenaire zaal.

Mei 2026

Tijdens de uitreiking van de Derde Kamerkoffertjes in september was Mei Li Vos vicevoorzitter van de Eerste Kamer, maar niet lang daarna werd ze benoemd tot volwaardig voorzitter! In die rol bracht ze in mei een werkbezoek aan ProDemos. Na een kop koffie en een goed gesprek keek ze mee bij een Kamerdebatsimulatie en bracht ze een bezoek aan ons DemocratieLAB. Waar normaal gesproken schoolklassen op bezoek komen bij de Eerste Kamer, was het leuk om de rollen nu eens om te draaien.

Eerste Kamervoorzitter Mei Li Vos kijkt mee in het DemocratieLAB.

Juni 2026

Dit schooljaar vonden de eerste uitvoeringen plaats van onze gloednieuwe gastles ‘Grondwet in de klas’ voor groep 6, 7 en 8. Een primeur, want we hadden tot op heden geen gastles voor het basisonderwijs. De gastles viel in de smaak; we sluiten deze maand af met in totaal 424 uitvoeringen op de teller.

Leerlingen buigen zich over verschillende grondrechten tijdens de nieuwe gastles Grondwet in de klas.

En daarmee komt er langzaam een eind aan schooljaar 2025/2026. We zijn stiekem al hard aan het werk voor het nieuwe schooljaar waarin onder andere de Provinciale Statenverkiezingen zullen plaatsvinden in maart 2027. Maar voor het zover is wensen we iedereen een hele fijne zomer!