Huis voor democratie en rechtsstaat

‘Volksraadpleging’ Grondwet 1814 te zien bij ProDemos

dinsdag 19 januari 2016

In het Bezoekerscentrum van ProDemos kunt u handgeschreven lijsten van notabelen in het departement Monden van den Rhijn (’s-Hertogenbosch, Eindhoven, Nijmegen) en het arrondissement Breda bekijken. Wat is het verhaal achter deze handgeschreven lijsten?

Sinds 1 juli 2015 kent Nederland de Wet Raadgevend Referendum. Zijn mensen het niet eens met een aangenomen wet of verdrag? Dan kunnen zij vragen een wet of verdrag voor te leggen aan de Nederlandse bevolking in een referendum. Daarvoor moeten wel 300.000 handtekening worden verzameld. Op 6 april 2016 vindt het eerste referendum op grond van deze wet plaats. Op initiatief van de actiegroep GeenPeil wordt aan Nederlandse kiezers de vraag gesteld ‘Bent u voor of tegen de wet tot goedkeuring van de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne?’ Ruim tweehonderd jaar geleden vond een ‘volksraadpleging’ plaats over een nieuwe Grondwet. Slechts een select gezelschap mocht echter meedoen.

 

De Grondwet van 1814

Een van de eerste besluiten die prins Willem Frederik neemt nadat hij op 30 november 1813 is teruggekeerd op Nederlandse bodem, is het instellen van een grondwetscommissie. Die commissie moet een ontwerp maken voor een nieuwe grondwet. Dat is nodig, omdat de prins op 2 december heeft verklaard dat hij de soevereiniteit over de noordelijke Nederlanden aanvaardt ‘onder waarborging van eener wijze Constitutie’.

 

600 notabelen

Erg democratisch is de manier waarop de grondwet tot stand komt in elk geval niet. De gang van zaken wordt volledig geregisseerd door de Soeverein Vorst en zijn adviseurs. Uit het hele land hebben zij zeshonderd heren van aanzien en vermogen (‘notabelen’) gekozen, die het door een grondwetscommissie opgestelde ontwerp in een gezamenlijke vergadering moeten beoordelen. In alle departementen wordt een lijst met de zeshonderd namen ter visie gelegd en, wanneer er geen bezwaar gemaakt wordt, vertegenwoordigen deze aanzienlijken het hele volk.

Om uiteenlopende redenen blijven 126 notabelen thuis. De overgebleven 474 personen die op 29 maart 1814 in een ‘Grote Vergadering representerende de Verenigde Nederlanden’ in de Amsterdamse Nieuwe Kerk bijeenkomen, mogen niet discussiëren over de artikelen in het grondwetsontwerp. Het is de bedoeling dat zij alleen maar ‘ja’ of ‘nee’ zeggen. 448 notabelen stemmen vóór en slechts 26 tegen. Diezelfde dag wordt de Grondwet afgekondigd.

 

Het Bezoekerscentrum

Adres: Hofweg 1, 2511 AA Den Haag

Openingstijden: Maandag t/m zaterdag, vanaf 09.30 uur tot 17.00 uur

Toegang: Gratis

Meer weten over Willem Frederik prins van Oranje-Nassau? Bezoek de tentoonstelling  24 uur met Willem, tot en met 17 juli 2016 in het Nationaal Archief, Prins Willem Alexanderhof 20, achter Den Haag Centraal. Nationaal Archief, toegangsnummer 2.02.01, inventarisnummer 13

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *