Huis voor democratie en rechtsstaat

Verslag debatavond Polen

vrijdag 16 oktober 2015

“Polen zijn ambitieus, ze willen vooruit!” Met deze woorden opende Małgorzata Bos-Karczewska, hoofdredacteur van het Poolse webportaal Polonia op maandag 12 oktober de avond over de Poolse verkiezingen. Een panel van journalisten en wetenschappers ging in debat over de vraag wat deze verkiezingen zullen betekenen voor Polen en de positie van Polen binnen de EU.

 

Het is nog niet verloren

Het panel bestond uit uit Stéphane Alonso (EU-correspondent en voormalig correspondent in Polen voor het NRC), Jan Marinus Wiersma (Senior Visiting Fellow bij Clingendael) en Ekke Overbeek (correspondent van o.a. Trouw in Warschau). Hoewel veel onderwerpen de revue passeerden, lag de nadruk op de electorale situatie en de verhouding tussen politici en burgers in Polen.

“Het is een grote bende, maar het is nog niet verloren.” Stéphane Alonso verwees hiermee naar de eerste woorden van het Poolse volkslied en naar de titel van zijn boek (“En nog is Polen niet verloren”). Volgens hem illustreert het ‘trieste volkslied’ de mentaliteit die heerst binnen de Poolse cultuur en zet ook de toon voor de huidige Poolse politiek.

Jan Marinus Wiersma, die als rapporteur een belangrijke rol speelde bij de toelating van Slowakije tot de Europese Unie, zag daar veel overeenkomsten met Polen. Hij gaf aan dat alle – relatief – nieuwe lidstaten een soortgelijke ontwikkeling doormaken bij de toetreding tot de EU.

 

Bemoeienis uit Brussel

Ekke Overbeek wees op de grote onvrede over de “bemoeienis van Brussel”. Volgens hem is de verplichte verdeelsleutel van vluchtelingen die de Commissie vorige maand heeft ingesteld niet goed gevallen bij het Poolse volk en speelt dit Kaczynski, de leider van de eurosceptische partij Recht en Rechtvaardigheid (Prawo i Sprawiedliwość, PiS), juist in de kaart.

Vanuit het publiek kwam er echter het geluid dat in ieder geval de Poolse jeugd niet op PiS zou gaan stemmen. De jeugd weet immers wel beter, toch? Daar was het panel het niet volledig mee eens. “Vroeger was het gênant om op PiS te stemmen,” zei Overbeek. “Nu wordt het juist als gênant gezien om op andere partijen te stemmen.” Als ze überhaupt gaan stemmen. Meestal blijft namelijk ruim de helft van de stemgerechtigden thuis.

 

Drijfveren

Politiek roept veel emoties op, maar inhoudelijk wordt er weinig over gesproken, vond Alonso. Volgens Wiersma zorgde juist een gebrek aan vertrouwen in de politici voor de lage opkomst.

Daarnaast kunnen Poolse politici volgens Overbeek niet samenwerken. Hij gaf aan dat de drijfveer in de Poolse politiek haat is en men elkaar daarom vooral actief tegenwerkt. “Als er geen gevoel van collectief belang bestaat, is het ieder voor zich. Je leeft dan in een soort Wilde Westen.”

Op de vraag uit het publiek waarom politiek in Polen zo verschilt van politiek in westerse landen, opperde Wiersma dat mentaliteitsverandering vele malen lastiger te bewerkstelligen is dan structuurverandering.

“Het creëren van een democratie is één ding. Daadwerkelijk op een democratische manier leven is totaal iets anders,” aldus Wiersma. Hij gaf aan dat het een moeizaam proces is. “Hier in Nederland zijn de politici bang voor de burgers, daar zijn de burgers bang voor de politici.”

 

Veerkracht

Tot slot werd de panelleden gevraagd een voorspelling te doen over de aanstaande verkiezingen. Geen van hen liet zich verleiden. “Polen zijn notoir onvoorspelbare kiezers,” zei Alonso onder instemmend gelach van de zaal.

Op de vraag waarom Polen geweldig is, wilden de sprekers echter maar al te graag antwoorden. Hun reacties waren uiteenlopend, maar over een aantal aspecten waren ze het eens: Polen is een veerkrachtig land, met een ambitieus en hardwerkend volk, dat graag de kont tegen de krib gooit.

Małgorzata Bos-Karczewska sloot af door aan te geven dat ze pessimistisch is voor de korte termijn, maar positief tegenover de lange termijn staat. En daarmee is het cirkeltje weer rond:“Het is een grote bende, maar het is nog niet verloren…”

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *