Huis voor democratie en rechtsstaat

Eerste Nederlandse Grondwet te zien bij ProDemos

dinsdag 8 oktober 2013
Van 8 oktober  2013  tot 1 april 2014 is de ‘Staatsregeling voor het Bataafsche Volk’ van 1 mei 1798 uit de collectie van het Nationaal Archief te bekijken bij ProDemos. De Staatsregeling is te beschouwen als de eerste Grondwet van Nederland. Voor het eerst sprak men van een eenheidsstaat, van burgerrechten en -plichten en van een gekozen volksvertegenwoordiging. Uitgangspunt was dat alle burgers gelijk zijn, ongeacht geboorte, bezit of rang.

De Staatsregeling komt tot stand na de Franse Revolutie. De Franse Revolutie werpt in 1789 het oude regime omver en de onrust verspreidt zich over Europa, en ook in ons land. In december 1794 trekken Franse troepen over bevroren rivieren de Republiek der Nederlanden binnen. Zij brengen de patriotten, die samen met de Franse legers terugkeren, aan de macht om een republiek te vestigen. Stadhouder Willem V wijkt uit naar Engeland en de Bataafsche Republiek is een feit. In 1798 komt er een grondwet die bepaalt dat de Nederlanders burgers van één staat worden. Dit eenheidsbeginsel is sindsdien gehandhaafd: er is één ondeelbaar Nederland.

 

Vrijheid, gelijkheid en grondrechten

Belangrijk zijn de grondrechten die in de Staatsregeling zijn opgenomen. Zo bepaalt de regeling dat iedere burger zijn gevoelens mag uiten en verspreiden zoals het hem goeddunkt. De vrijheid van drukpers is heilig, mits de geschriften zijn voorzien van de naam van de uitgever, drukker of schrijver. Ook het recht van vergadering en van godsdienstuitoefening worden opgenomen in de Staatsregeling.
De 72 artikelen van de Staatsregeling sluiten af met de vaststelling dat ‘alle leden der maatschappy (…), zonder onderscheiding van geboorte, bezitting, stand of range, eene gelyke aanspraak op derzelver voordeelen hebben.’ Zo krijgen de beginselen uit de Franse revolutie een plaats in de nieuwe ‘Grondwet’.

 

Openingstijden bezoekerscentrum

De Staatsregeling is tot 1 april 2014 te zien in het Bezoekerscentrum van ProDemos, Hofweg 1 in Den Haag.
Openingstijden: maandag t/m zaterdag van 09.30 tot 17.00 uur. Op feestdagen is het Bezoekerscentrum gesloten.

 

Samenwerking

ProDemos en het Nationaal Archief werken sinds begin 2013 samen aan de ontwikkeling van een educatief programma voor het voortgezet onderwijs. Een eerste vrucht van de samenwerking was de tentoonstelling van de handgeschreven koninklijke besluiten voor de Grondwet van 1848 bij ProDemos van 16 april t/m 1 oktober 2013.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *